Kreator stron www - przetestuj!
Test STAI (State–Trait Anxiety Inventory) jest jednym z najczęściej wykorzystywanych narzędzi do badania lęku w pracach magisterskich z psychologii, jednak jego poprawna analiza wymaga od autora nie tylko znajomości procedury obliczania wyników, lecz także głębokiego zrozumienia teoretycznego rozróżnienia pomiędzy lękiem jako stanem a lękiem jako cechą, co stanowi fundament interpretacyjny całego narzędzia i powinno zostać jasno oraz precyzyjnie wyłożone już na etapie wprowadzenia metodologicznego pracy. STAI składa się z dwóch niezależnych skal, z których każda zawiera po 20 twierdzeń, przy czym pierwsza z nich, oznaczana jako STAI X-1, służy do pomiaru lęku-stanu, czyli aktualnego, przejściowego doświadczenia napięcia, niepokoju i pobudzenia emocjonalnego, zależnego od konkretnej sytuacji, natomiast druga skala, STAI X-2, mierzy lęk-cechę, rozumiany jako względnie stałą dyspozycję osobowościową do reagowania lękiem w szerokim spektrum sytuacji życiowych, co oznacza, że obie skale należy analizować oddzielnie, a ich wyników nie wolno ze sobą sumować ani traktować zamiennie.
Proces analizy wyników STAI w pracy magisterskiej rozpoczyna się od prawidłowego obliczenia wyników surowych, co wymaga szczególnej uwagi ze względu na obecność twierdzeń sformułowanych zarówno w sposób pozytywny, jak i negatywny, ponieważ część pozycji w obu skalach wymaga rekodowania, czyli odwrócenia punktacji, tak aby wyższy wynik zawsze oznaczał wyższy poziom lęku, co jest warunkiem koniecznym do uzyskania logicznej i spójnej interpretacji danych. Respondent udziela odpowiedzi na czterostopniowej skali Likerta, przy czym w przypadku lęku-stanu odpowiedzi odnoszą się do tego, jak badany czuje się „w tej chwili”, natomiast w skali lęku-cechy – do tego, jak „zazwyczaj” reaguje, co należy wyraźnie podkreślić w opisie procedury badawczej, gdyż błędne instrukcje lub ich nieuwzględnienie mogą prowadzić do poważnych zniekształceń wyników.
Po dokonaniu rekodowania właściwych pozycji i zsumowaniu punktów uzyskuje się wynik surowy dla każdej skali oddzielnie, który w klasycznej wersji STAI mieści się w przedziale od 20 do 80 punktów, przy czym wyższe wartości wskazują na wyższy poziom doświadczanego lęku, jednak na tym etapie analiza nie powinna się kończyć, ponieważ same wyniki surowe mają ograniczoną wartość interpretacyjną, jeśli nie zostaną odniesione do odpowiednich norm. W pracy magisterskiej szczególnie zaleca się korzystanie z norm stenowych lub centylowych dostosowanych do populacji, z której pochodzi badana próba, co pozwala na bardziej obiektywną ocenę, czy uzyskany wynik należy uznać za niski, przeciętny czy wysoki poziom lęku, a jednocześnie zabezpiecza autora pracy przed arbitralnym i nieuzasadnionym wartościowaniem rezultatów.
Interpretując poziom lęku w oparciu o STAI, należy zachować dużą ostrożność terminologiczną, ponieważ skala ta nie jest narzędziem diagnostycznym w sensie klinicznym, a zatem nie uprawnia do stawiania rozpoznań zaburzeń lękowych, lecz jedynie do opisu nasilenia lęku jako zmiennej psychologicznej, co oznacza, że w pracy magisterskiej należy posługiwać się sformułowaniami typu „podwyższony poziom lęku”, „niski poziom lęku-stanu” czy „wysoka dyspozycja do reagowania lękiem”, unikając jednoznacznych stwierdzeń sugerujących patologię psychiczną. Szczególnie istotne jest także rozróżnienie interpretacyjne pomiędzy wysokim wynikiem w skali lęku-stanu, który może być naturalną reakcją na sytuację stresującą, taką jak egzamin, hospitalizacja czy pandemia, a wysokim wynikiem w skali lęku-cechy, który wskazuje na trwałą tendencję osobowościową i może mieć szersze konsekwencje dla funkcjonowania jednostki w różnych obszarach życia.
W części analitycznej pracy magisterskiej wyniki STAI bardzo często poddawane są dalszym analizom statystycznym, takim jak korelacje z innymi zmiennymi psychologicznymi, analizy różnic między grupami czy modele regresji, przy czym każdorazowo należy jasno określić, czy analizie podlega lęk-stan, lęk-cecha, czy oba wymiary jednocześnie, oraz uzasadnić ten wybór w kontekście problemu badawczego i postawionych hipotez. Niezwykle ważne jest również sprawdzenie rozkładu wyników oraz rzetelności skali w badanej próbie, na przykład poprzez obliczenie współczynnika alfa Cronbacha, co zwiększa metodologiczną poprawność pracy i świadczy o dojrzałości badawczej autora.
Podsumowując, analiza poziomu lęku przy użyciu testu STAI w pracy magisterskiej wymaga połączenia poprawnych procedur obliczeniowych, świadomego wykorzystania norm, ostrożnej i teoretycznie ugruntowanej interpretacji oraz konsekwentnego rozróżniania lęku jako stanu i lęku jako cechy, ponieważ tylko takie podejście pozwala na formułowanie rzetelnych wniosków naukowych i uniknięcie najczęstszych błędów interpretacyjnych, które mogą znacząco obniżyć wartość merytoryczną całej pracy.
Kreator stron www - przetestuj!