Praca magisterska. Rosenberg Self-Esteem Scale – jak obliczyć wynik i jak interpretować?

Skala Samooceny Rosenberga (Rosenberg Self-Esteem Scale – RSES), opracowana przez Morrisa Rosenberga w 1965 roku, jest jednym z najczęściej stosowanych narzędzi psychologicznych służących do pomiaru globalnej samooceny, a więc względnie stabilnego przekonania jednostki dotyczącego własnej wartości, które stanowi kluczowy element funkcjonowania emocjonalnego, społecznego i motywacyjnego człowieka. Jej popularność wynika zarówno z wysokiej rzetelności oraz trafności psychometrycznej, jak i z prostoty użycia, co sprawia, że narzędzie to idealnie nadaje się do badań akademickich, w tym prac magisterskich, w których badacz potrzebuje efektywnego i wiarygodnego pomiaru samooceny, a jednocześnie narzędzia łatwego w administracji, scoringu i interpretacji.

Skala Rosenberga składa się z dziesięciu twierdzeń odnoszących się do globalnego poczucia własnej wartości, z czego pięć twierdzeń ma charakter pozytywny (np. „Uważam, że jestem osobą wartościową”), a pozostałych pięć ma charakter negatywny (np. „Czasami myślę, że w ogóle nie jestem dobry”). Badany odpowiada na nie za pomocą czteropunktowej skali Likerta, zazwyczaj w wariancie: „zdecydowanie się zgadzam”, „zgadzam się”, „nie zgadzam się”, „zdecydowanie się nie zgadzam”, co umożliwia uchwycenie intensywności przekonań dotyczących własnej wartości. Skala ta nie ocenia zatem ogólnego nastroju czy chwilowych emocji, lecz odnosi się do trwałego przekonania o własnej wartości, co czyni ją wyjątkowo istotną w badaniach nad zdrowiem psychicznym, poczuciem skuteczności, motywacją, funkcjonowaniem interpersonalnym oraz radzeniem sobie ze stresem.

Procedura obliczania wyniku w Skali Rosenberga jest stosunkowo prosta, ale wymaga zachowania określonych zasad, zwłaszcza dotyczących pozycji odwróconych, czyli tych, w których negatywne sformułowanie twierdzenia wymaga odwrotnego przypisania punktów niż w pozytywnych twierdzeniach skali. W przypadku pozycji pozytywnych odpowiedź „zdecydowanie się zgadzam” otrzymuje najwyższą liczbę punktów (4 lub 3, w zależności od stosowanej wersji scoringu), natomiast odpowiedź „zdecydowanie się nie zgadzam” otrzymuje wartość najniższą (1 lub 0). W pozycjach negatywnych system punktacji jest odwrócony: „zdecydowanie się zgadzam” jest odpowiedzią wskazującą na niską samoocenę i otrzymuje wartość najniższą, natomiast „zdecydowanie się nie zgadzam” – wartość najwyższą. Po przeliczeniu punktów za wszystkie dziesięć pozycji otrzymuje się wynik surowy, który może wahać się w zależności od przyjętej skali punktacji (najczęściej 10–40 punktów lub 0–30 punktów), a następnie może być interpretowany bezpośrednio lub transformowany na jednostki standaryzowane zgodnie z normami.

Interpretacja wyniku Skali Rosenberga w pracy magisterskiej powinna być prowadzona z uwzględnieniem zarówno wartości uzyskanej przez jednostkę, jak i kontekstu teoretycznego badania, co oznacza, że student nie powinien poprzestawać na stwierdzeniu, czy wynik jest „niski” lub „wysoki”, lecz powinien odnieść go do literatury psychologicznej dotyczącej samooceny oraz jej roli w regulacji zachowania, emocji i relacji interpersonalnych. Ogólnie przyjmuje się, że wyniki wysokie wskazują na stabilne, pozytywne przekonanie o własnej wartości, pewność siebie, większą odporność psychiczną oraz większą zdolność adaptacji w sytuacjach trudnych, natomiast wyniki niskie mogą sugerować podatność na negatywną samoocenę, większą wrażliwość na krytykę, skłonność do perfekcjonizmu, zależność od opinii innych ludzi lub trudności w regulacji emocji. Jednakże interpretacja w badaniach naukowych musi być ostrożna – skala nie stanowi narzędzia diagnozy klinicznej, lecz wskaźnik poziomu samooceny, który musi być interpretowany w kontekście dodatkowych zmiennych oraz danych pochodzących z całego projektu badawczego.

W projektach naukowych Skala Rosenberga może pełnić różne funkcje: może być zmienną zależną, gdy celem jest ocena wpływu interwencji psychologicznej, może być zmienną niezależną, gdy badacz analizuje wpływ samooceny na zachowania, emocje lub efektywność w określonych zadaniach, a także zmienną kontrolną, której celem jest wykluczenie wpływu poziomu samooceny na zależności między innymi zmiennymi. Dzięki swojej prostocie i wysokiej trafności Skala Rosenberga doskonale nadaje się do stosowania w analizach korelacyjnych, regresji, analizie wariancji czy testach różnic międzygrupowych, co czyni ją niezwykle uniwersalnym narzędziem w badaniach empirycznych.

Raportowanie wyników Skali Rosenberga w pracy magisterskiej powinno być zgodne ze standardami naukowymi i obejmować: opis narzędzia (autor, konstrukcja, liczba pozycji, skala odpowiedzi), procedurę scoringu (w tym informację o pozycjach odwróconych), wynik końcowy wraz z miarami opisowymi (średnia, mediana, odchylenie standardowe), a także interpretację z uwzględnieniem hipotez i literatury naukowej. Warto także podać współczynnik rzetelności alfa Cronbacha dla badanego zbioru danych, ponieważ potwierdza to poprawność psychometryczną skali w kontekście pracy magisterskiej.

Podsumowując, Skala Samooceny Rosenberga jest narzędziem niezwykle prostym w użyciu, ale niezwykle wartościowym metodologicznie, ponieważ pozwala na wiarygodny pomiar globalnej samooceny, a jej wyniki można interpretować w szerokim kontekście teoretycznym i empirycznym. Zastosowanie tego narzędzia w pracy magisterskiej umożliwia studentowi analizę jednego z najważniejszych konstruktów psychologicznych, jednocześnie zapewniając łatwość administracji, klarowny scoring i bogactwo możliwych interpretacji, co czyni ją narzędziem szczególnie polecanym do badań akademickich.